100 მლნ წლის წინ ქარვაში ჩაჭედილი ფრინველი - საოცარი აღმოჩენა მიანმარში

მეცნიერებმა მიანმარში აღმოაჩინეს უნიკალური ნიმუში, რომლის წყალობითაც შესაძლებლობა გვაქვს თვალი შევავლოთ 100 მილიონი წლის წინანდელ სიცოცხლეს — ქარვის ნაჭერი, რომელიც შეიცავს ახლადგამოჩეკილი უძველესი ფრინველის საოცრად კარგად შენახულ ნაშთებს. 

ქარვის შიგნით კარგად ჩანს ფრინველის თავი, კუდი და კისერი, მაგრამ ყველაზე უფრო დიდი საოცრებაა ფრთები და ფეხები. ხის წებოვბანი წვენის წყალობით, ბრწყინვალედაა შენახული ფრინველის ბუმბულები, ხორცი და ბრჭყალები. შედეგად, კარგი შესაძლებლობა გვაქვს უკეთესად შევისწავლოთ პრეისტორიული სახეობის გადაშენებული ჯგუფი, რომელსაც „საპირისპირო ფრინველებს“ უწოდებენ. 

„ეს გახლავთ ყველაზე სრული და დეტალური ხედი მათ შორის, რაც კი ოდესმე გვქონია. რაღაცის ასე სრულად ხილვა განსაცვიფრებელია, უბრალოდ წარმოუდგენელია“, — უთხრა New Scientist-ს აღმომჩენი ჯგუფის ერთ-ერთმა წევრმა რაიან მაკკელარმა.  

მკვლევართა ვარაუდით, პატარა ფრინველი გამოჩეკვიდან სულ მალე ჩავარდა წიწვოვანი ხეების წვენით სავსე გუბურაში  და გუდრონის მსგავს სითხეში ჩაიჭედა.  

მიუხედავად იმისა, რომ ეს აღმოჩენა უმნიშვნელოვანეს ცნობებს შეიცავს პრეისტორიული სამყაროს შესახებ, მეცნიერები ჯერ ბოლომდე დარწმუნებულნი არ არიან თუ ზუსტად რა ქიმიურმა პროცესებმა გახადა შესაძლებელი ქარვაში ასე კარგად განმარხება. 

ხის წებოვან წვენში ცხოველის ჩავარდნის შემდეგ, სითხე გამაგრებას იწყებს და თუ წნევისა და ტემპერატურის შესაფერისი პირობებიც ხელს უწყობს, თანდათანობით ის ნახევრად გაქვავებულ სუბსტანციად გადაიქცევა, რასაც კოპალს უწოდებენ. 

„ამ პროცესის სიჩქარე ძლიერაა დამოკიდებული გარემო პირობებზე“, — განუმარტა The Washington Post-ს ბრაიან პალმერმა. 

„მეცნიერები ვერ თანხმდებიან თუ როდის ხდება წებოვანი წვენი ოფიციალურად კოპალი ან თავად კოპალი როდის იქცევა ქარვად. ზოგიერთი მიიჩნევს, რომ ქარვა სულ მცირე 2 მილიონი წლის უნდა იყოს, მაგრამ ეს დრო მაინც შემთხვევითობაზეა დამოკიდებული“. 

სამწუხაროდ, მიუხედავად იმისა, რომ თითქმის ახალივით გამოიყურება, ქარვაში მოთავსებული ფრინველის ხორცი სავარაუდოდ სუფთა ნახშირბადადაა დაშლილი, რაც იმას ნიშნავს, რომ მისი დნმ დიდი ხნის დაკარგული უნდა იყოს. 

თუმცა, ამ ეგზემპლარისგან  ვიგებთ, რომ სავარაუდოდ, ის ე. წ. საპირისპირო ფრინველებს ანუ ენანციორნიტებს მიეკუთვნებოდა — პრეისტორიულ ფრინველთა ჯგუფს, რომლებიც იმავე დროს ჩამოყალიბდნენ, როცა თანამედროვე ფრინველთა წინაპრები, მაგრამ გარკვეულ მიზეზთა გამო, არამფრინავ დინოზავრებთან ერთად გადაშენდნენ. 

„საპირისპირო ფრინველები გარეგნულად თანამედროვე ფრინველებს წააგავდნენ, მაგრამ ჰქონდათ მხრების სახსრების ფოსო-ბურთულიანი შეერთება, თანამედროვე ფრინველებს კი ბურთულა-ფოსოს ტიპის სახსრები აქვთ; აქედან მომდინარეობს ამ პრეისტორიულ ფრინველთა სახელიც“, — წერს გამოცემა New Scientist-ი. 

გარდა ამისა, მათ ფრთებზე ბრჭყალები ჰქონდათ, ნისკარტის ნაცვლად კი უფრო ყბები და კბილები, მაგრამ იმ დროისათვის, როდესაც ეს წიწილა გამოიჩეკა, ნისკარტი განვითარებული ჯერ არც თანამედროვე ფრინველთა წინაპრებს ჰქონდათ. 

აღსანიშნავია, რომ შარშან, მიანმარში აღმოაჩინეს ქარვის კიდევ ერთი ნატეხი, რომელშიც პატარა დინოზვარის ბუმბულებიანი კუდი იყო ჩაჭედილი. 

კვლევა Gondwana Research-ში გამოქვეყნდა. 

მომზადებულია New Scientist-ისა და ScienceAlert-ის მიხედვით