ასტრონომებმა რეკორდული, ყველაზე სუფთა და მასიური ყავისფერი ჯუჯა აღმოაჩინეს

ასტრონომთა საერთაშორისო ჯგუფმა რეკორდული ყავისფერი ჯუჯა აღმოაჩინა (ძალიან პატარა ვარსკვლავი ბირთვული სინთეზის გარეშე), რომელსაც ამ დრომდე ცნობილთა შორის ყველაზე სუფთა შემადგენლობა და მაღალი მასა აქვს. ობიექტს SDSS J0104+1535 ეწოდება და მდებარეობს ე. წ. ჰალოში — ჩვენი გალაქტიკის ყველაზე გარე რეგიონში, სადაც ყველაზე ძველი ვარსლვლავები მდებარეობს. 

ყავისფერი ჯუჯები გარდამავალი ობიექტებია პლანეტებსა და სრულფასოვან ვარსკვლავებს შორის. მათი მასა საკმაოდ დაბალია იმისათვის, რათა მიმდინარეობდეს წყალბადის ჰელიუმად გარდაქმნის ბირთვული სინთეზი (რის შედეგადაც გამოიყოფა ენერგია), მაგრამ როგორც წესი, ისინი პლანეტებზე გაცილებით მასიურია. 

SDSS J0104+1535 დედამიწიდან 750 სინათლის წლის მანძილზე, თევზების თანავარსკვლავედში მდებარეობს და შედგება გაზისგან, რომელიც მზის გაზებზე 250-ჯერ უფრო სუფთაა, შესაბამისად, შეიცავს 99,99% წყალბადსა და ჰელიუმს. კვლევის შედეგად ირკვევა, რომ ეს ყავისფერი ჯუჯა 10 მილიარდი წლის წინ დაიბადა და იუპუტერზე 90-ჯერ მეტი მასა აქვს, შედეგად, იგი ყველაზე მასიურია ჩვენთვის დღემდე ცნობილ ამ სახის ვარსკვლავთა შორის. 

ამ დრომდე უცნობი იყო, რომ ყავისფერი ჯუჯა ასეთი პირველადი გაზისგან შეიძლებოდა ყოფილიყო წარმოქმნილი; შესაბამისად, ეს აღმოჩენა დასაბამს დაუდებს მრავალი ახალი, დღემდე უცნობი, უკიდურესად სუფთა ყავისფერი ჯუჯას აღმოჩენას ჩვენი გალაქტიკის უძველესი წარსულიდან. 

„ნამდვილად არ ველოდით, რომ ასეთ სუფთა ყავისფერ ჯუჯას ვიხილავდით. ერთის აღმოჩენა კი ხშირად ნიშნავს აქამდე აღმოუჩენელი სხვა მრავალის არსებობასაც; ძალიან გაკვირვებული დავრჩები, თუ ისე მოხდა, რომ კიდევ მრავალი სხვა მსგავსი ობიექტის არსებობა არ დადასტურდა, რომლებიც ჩვენგან აღმოჩენას ელოდება“, — ამბობს მკვლევართა ჯგუფის ხელმძღვანელი, კანარის კუნძულების ასტროფიზიკის ინსტიტუტიდან, დოქტორი ზენჰუა ჟანგი. 

SDSS J0104+1535-ზე დაკვირვებებისთვის მკვლევრებმა გამოიყენეს ევროპის სამხრეთული ობსერვატორიის ტელესკოპ VLT-ს ოპტიკური და ინფრაწითელი სპექტრი. ვარსკვლავი L-ტიპის ულტრა-ქვეჯუჯას კლასს მიაკუთვნეს. 

მომზადებულია phys.org-ის მიხედვით