პოლარული მორევი გადაადგილებას იწყებს, მოემზადეთ ხანგრძლივი ზამთრისთვის

ბოლო ორი წლის მანძლზე, კლიმატის ცვლილება არქტიკას ისე უტევს, როგორც არასდროს. თუმცა, ეს სულაც არ ნიშნავს იმას, რომ წელს ჩრდილოეთ ნახევარსფეროს ზამთარი რბილი იქნება.

როგორც ახალი კვლევა აჩვენებს, გადაადგილებას იწყებს პოლარული მორევი, რომლის წყალობითაც აშშ-ის აღმოსავლეთ სანაპიროსა და ევროპის ნაწილში ზამთარი ხანგრძლივი იქნება, განსაკუთრებით დაბალი ტემპერატურა კი მარტის ჩათვლით შენარჩუნდება.

პოლარული მორევი ცივი ჰაერის მასების ზონაა, რომელიც ზამთარში არქტიკის გარშემო ტრიალებს. როდესაც ამ მასებს გარკვეული ნაწილი სწყდება და თავისუფლდება, ჩრდილოეთ ნახევარსფეროში, გვიან ზამთარსა და ადრეულ გაზაფხულზე არასეზონური სიცივე ისადგურებს.

ასე მოხდა 2014 წელს, რამაც უკიდურესად ცივი ზამთარი გამოიწვია აშშ-ის ჩრდილოეთ ნაწილსა და კანადაში.

თუმცა, ბევრმა არ იცის, რომ სინამდვილეშ არსებობს ორი სახის პოლარული მორევი: სტრატოსფერული, რომელიც დედამიწის ზედაპირიდან დაახლოებით 19 800 მეტრის სიმაღლეზეა და ტროპოსფერული, დაახლოებით 5 500-9 100 მეტრ სიმაღლეზე.

როგორც წესი, როდესაც სინოპტიკოსები პოლარულ მორევზე საუბრობენ, ისინი ტროპოსფერულ გრიგალს გულისხმობენ, რომელიც ცივი ჰაერის მასებს ანაწევრებს და სამხრეთის განედებისკენ უშვებს.

მაგრამ ამ კვლევის მიხედვით გამოვლინდა სტრატოსფერული პოლარული მორევი, რომელსაც შუა განედების ამინდზე უფრო დიდი, მაგრამ შეუმჩნეველი ეფექტის მოხდენა შეუძლია. 

ბოლო სამი ათწლეულის თანამგზავრულ მონაცემებზე დაკვირვებისას, მკვლევართა ჯგუფმა შენიშნა, რომ სტრატოსფერული პოლარული მორევი თანდათანობით გადაადგილდებოდა და სუსტდებოდა ევრაზიის კონტინენტისკენ.

ერთი შეხედვით, ეს დასკვნა შესაძლოა კარგად ჟღერდეს თბილი ამინდის მოყვარულთათვის, მაგრამ სუსტი პოლარული მორევი სინამდვილეში ნიშნავს მორევს, რომელიც მოსწყდა, რაც გვიან ზამთარში განაპირობებს არასეზონური, ცივი ჰაერის მასების გაგზავნას დედამიწის სამხრეთ ნაწილებისკენ.

მეორე მხრივ, როდესაც პოლარული მორევი ძლიერია, ცივი ჰაერის მთელი ეს მასა პოლარულ წრესთან რჩება, სადაც წელიწადის ამ დროს უნდა იყოს კიდეც.

პოლარული მორევის შესუსტება ახალი არაა. როგორც რამდენიმე კვლევამ აჩვენა, ბოლო წლებში ის ხშირად ხდება. თუმცა, ახალი კვლევის შედეგად დადგინდა, რომ ყოველი წლის თებერვალში, მორევი ჩრდილოეთ ამერიკიდან ევროპისა და აზიის მიმართულებით გადაადგილდება.

კვლევის შედეგად ასევე დადგინდა, რომ ეს მორევი მჭიდროდაა დაკავშირებული არქტიკის ზღვის ყინულოვანი საფარის შემცირებასთან — განსაკუთრებით ბარენცისა და კარის ზღვებში — და ევრაზიის კონტინენტზე თოვლის საფარის გაზრდასთან.

თუმცა, ეს კავშირი ჯერ ბოლომდე გარკვეული არაა. მართალია, მეცნიერებმა მიაგნეს მათ შორის გარკვეულ ურთიერთქმედებას, მაგრამ დაზუსტებით ჯერ არავინ იცის, რამდენად უწყობს ხელს არქტიკის ზღვის ყინულის დნობა პოლარული მორევის გადაადგილებას.

მომზადებულია The Washington Post-სა და ScienceAlert-ის მიხედვით