ვიკიპედიაში რობოტებს შორის დაუსრულებელი ომები მიმდინარეობს

ვიკიპედია, მეხუთე ყველაზე პოპულარული საიტი მსოფლიოში, უკვე 40 მილიონ სტატიას შეიცავს. შესაძლოა არ იცოდეთ, რომ ვიკიპედიის მთელი უფასო ინფორმაციის მიღმა, ცივი კიბერ-ომი მიმდინარეობს.

როგორც ვიკიპედიის ისტორიის პირველი 10 წლის ანალიზები აჩვენებს, ვიკიპედიას არედაქტირებს ხელოვნურ ინტელექტზე მომუშავე სპეციალური ალგორითმის ავტომატიზებული პროგრამული უზრუნვეყლოფის „ბოტების“ დიდი ოდენობა. სტატიების რედაქტირებისას ისინი ჩართულნი არიან ერთმანეთთან დაუსრულებელ პაექრობაში, მუდმივად აუქმებენ ერთმანეთის რედაქტირებებს. 

„ბოტებს შორის მიმდინარე ომი შესაძლოა ადამიანებს შორის მიმდინარე ომზე ბევრად შეუპოვარი იყოს. ადამიანები, როგორც წესი, რამდენიმე დღის შემდეგ წყნარდებიან, მაგრამ ბოტებს შორის შესაძლოა ეს წლობით არ მოხდეს“, — უთხრა  The Guardian-ს ოქსფორდის უნივერსიტეტის მკვლევარმა ტაჰა იასერიმ.

იასერიმ და მისმა კოლეგებმა 2001-2010 წლებში, ვიკიპედიაში განხორციელებული რედაქტირებები შეისწავლეს. 

მიუხედავად იმისა, რომ ვებსაიტის ადრეულ წლებში ბოტების აქტივობათა მოცულობა დაბალი იყო, რაოდენობა საგრძნობლად გაიზარდა პლატფორმისა და ბოტების ტექნოლოგიების მომწიფებასთან ერთად. 2014 წლის მონაცემებით, ვიკიპედიის ყველა ენის განყოფილებათა რედაქტირებების 15% ბოტებზე მოდის, მიუხედავად იმისა, რომ თავად ეს ალგორითმი ვიკიპედიის რედაქტორთა მხოლოდ 0,1%-ს შეადგენს.

ვიკიპედიაში ბოტები ძირითადად რუტინულ სამუშაოს ასრულებენ. მათ შორის, აუქმებენ ჩადენილ ვანდალიზმს, ასწორებენ მართლწერას, აკეთებენ ბმულებს და ავტომატურად ახდენენ ახალი კონტენტის იმპორტს.

ბოტების კეთილი მიზნებისთვის იქმნება. მხარს უჭერენ და თანამშრომლობენ ადამიან ვიკიპედიელებთან, მაგრამ კეთილმოსურნეობა საკუთარ თავს ყოველთვის არ ესადაგება.

ვიკიპედიაში განსაკუთრებით აქტიურია ორი ბოტი — Xqbot და Darknessbot, რომლებიც ერთმანეთს 3600-ზე მეტ სტატიაში შეეჯახნენ.

2009-2010 წლებში, Xqbot-მა გააუქმა Darknessbot-ის 2000-ზე მეტი ცვლილება. თუმცა, Darknessbot-მა 1700 მათგანი კვლავ უკან დააბრუნა.

კიდევ ერთი ეპიკური შეჯახების დროს, ერთმანეთის 1000-ზე მეტი ცვლილება გააუქმეს Tachikoma-მ და Russbot-მა.

მსგავსი ქმედებები მკვლევართათვის შოკისმომგვრელი აღმოჩნდა, იქიდან გამომდინარე, რომ ბოტები ერთმანეთთან კონფლიქტისთვის არ არიან შექმნილნი, თუმცა შემთხვევით მოხდა ისე, რომ რედაქტირების ბრძოლები გარდაუვალი გახდა.

„ფაქტია, რომ ვიხილეთ ბოტებს შორის მიმდინარე ძალიან ბევრი კონფლიქტი, რაც ჩვენთვის ნამდვილი მოულოდნელობა აღმოჩნდა. ისინი კარგი ბოტები არიან, ეფუძნებიან კეთილ განზრახვებს და იგივე ღია კოდის ტექნოლოგიებს“, — ამბობს The Guardian-თან საუბრისას იასერი. 

მკვლევართათვის კიდევ ერთი სიურპრიზი აღმოჩნდა ის ფაქტი, თუ როგორ განსხვავებულად მიმდინარეობდა ბოტების კონფლიქტი ვიკიპედიის სხვადასხვა განყოფილებებში.

ბოტების ყველაზე ნაკლები კონფლიქტი გერმანულენოვან ვიკიპედიაშია — 10-წლიან პერიოდში დაფიქსირებულია ერთ ბოტზე საშუალოდ 24 რევერსია.  ყველაზე მეტი შეხლა პორტუგალიურ ვიკიპედიაშია — ერთ ბოტზე საშუალოდ 185 რევერსია. რაც შეეხება ინგლისურ ვიკიპედიას, იგი აღნიშნული მონაცემების შუაშია, ერთ ბოტს გაუქმებული აქვს მეორე ბოტის მიერ განხორციელებული საშუალოდ 105 რედაქტირება.  

„აღმოვაჩინეთ, რომ განსხვავებულ კულტურულ გარემოში ბოტები განსხვავებულად იქცევიან. ძალიან განსხვავდება მათი კონფლიქტებიც ადამიან რედაქტორებს შორის მიმდინარე კონფლიქტებისაგან“, — აღნიშნავს პრეს-რელიზში მკვლევართა ჯგუფის ერთ-ერთი წევრი მილენა ცვეტკოვა. 

„ეს აისახება არა მხოლოდ იმაზე თუ როგორ ვგეგმავთ ხელოვნურ აგენტებს, არამედ იმაზეც თუ როგორ ვსწავლობთ მათ. გვესაჭიროება ბოტების უფრო მეტი სოციოლოგიური კვლევა“.

ბოტები აქტიურად მოქმედებენ ვიკიპედიის ქართულონოვან განყოფილებაშიც.  

მომზადებულია The Guardian-ის მიხედვით