მზის უახლოესი მეზობელი ვარსკვლავური სისტემა ბნელ, დიდი ხნის საიდუმლოს მალავს

ერთი წლის წინ ყველამ შევიტყვეთ, რომ მზის სისტემის უახლოეს მეზობელ ვარსკვლავურ სისტემაში დედამიწის მსგავსი, შესაძლოა სიცოცხლისათვის ხელსაყრელი პლანეტა მოძრაობს, მაგრამ ასევე შესაძლებელია, რომ ეს სისტემა ბნელ, დიდი ხნის საიდუმლოსაც მალავდეს. 

სამი ვარსკვლავისგან შემდგარი ალფა კენტავრი მზის სისტემისგან 4,37 სინათლის წლითაა დაშორებული და ჩვენთან ყველაზე ახლომდებარე ობიექტია მთელ გალაქტიკაში. თუმცა როგორც ჩანს, სამიდან ერთ-ერთი ვარსკვლავი ვარსკვლავთშორისი მასშტაბის ქურდობის მსხვერპლია. 

ახალი კვლევის მიხედვით, პროქსიმა კენტავრი — საყოველთაოდ ცნობილი ეგზოპლანეტა პროქსიმა b-ის დედავარსკვლავი, არ წარმოქმნილა მის კომპანიონ ვარსკვლავებთან ალფა კენტავრი A-სთან და ალფა კენტავრი B-სთან ერთად. შეგახსენებთ, რომ მეცნიერთა აზრით, ეგზოპლანეტა პროქსიმა b შესაძლოა სიცოცხლისათვის ვარგისი უახლოესი პლანეტა იყოს. 

მიუხედავად იმისა, რომ პროქსიმა b-ს სიცოცხლისუნარიანობა ცხარე კამათის საგანია ასტრონომებსა და ასტროფიზიკოსებს შორის, უფრო საყურადღებო ისაა, რომ ეს ეგზოპლანეტა მზის სისტემასთან ყოველთვის ასე ახლოს არ ყოფილა. 

როგორც ჰერდფორტშირის უნივერსიტეტის მკვლევართა მიერ ჩატარებული ახალი გათვლები გვთავაზობს, ალფა კენტავრი ერთ დროს შეიძლება მხოლოდ ორი ვარსკვლავისგან შედგებოდა — ალფა კენტავრი A-სა და ალფა კენტავრი B-სგან, რომლებმაც პროქსიმა კენტავრი თავიანთ გრავიტაციით ჩაიჭირეს.  

ჯგუფმა მოახდინა ამ ვარსკვლავთა ორბიტების 10-მილიარდ წლიან მონაკვეთის სიმულაცია; აღმოჩნდა, რომ პროქსიმა კენტავრის ორბიტა ალფა კენტავრი A-სა და ალფა კენტავრი B-ს ორბიტებს მხოლოდ 74% შემთხვევაში ეკვროდა. 

„თუკი ეს სამი ვარსკვლავი ერთმანეთის გარშემო უკვე რამდენიმე მილიარდი წელია ბრუნავს, ვინმემ შეიძლება იფიქროს, რომ ეს ნამდვილად ბედნიერ ოჯახია“, — უთხრა New Scientist-ს ჰარვარდ-სმიტსონის ასტროფიზიკური ცენტრის ასტროფიზიკოსმა სკოტ კენიონმა. 

სხვა გარემოებებში, ვარსკვლავების ორბიტის სიმულაციში, პროქსიმა b კომპანიონებს გამოეყო: არასტაბილურობა, რომელიც მეცნიერებს აფიქრებინებს, რომ საკმაოდ უჩვეულოა იმ შემთხვევისთვის, თუკი ეს ვარსკვლავი ამ სისტემაშია დაბადებული. 

ზოგიერთ სიმულაციაში, ეს არასტაბილურობა უფრო თვალშისაცემი გახდა. 

„თუკი სისტემა ამჟამინდელი ადგილიდან ირმის ნახტომის გარე მისადგომებისკენ გადაადგილდება, სიმულაციების მიხედვით, ორბიტები 50%-ით უფრო არასტაბილური უნდა გახდეს“, — წერენ მკვლევრები.  

ჯგუფის აზრით, არსებობს 25%-იანი შანსი იმისა, რომ პროქსიმა კენტავრი და მისი პლანეტა პროქსიმა b — გალაქტიკური ისტორიის გარკვეულ მონაკვეთში,  ალფა კენტავრი A-სა და ალფა კენტავრი B-ს გრავიტაციულმა ძალებმა ჩაიჭირეს. 

რა თქმა უნდა, ეს მხოლოდ ერთ-ერთი სცენარია იმ ოთხიდან, რომლებსაც სიმულაციები გვთავაზობს, მაგრამ თუკი ასეთი ჩაჭერა მართლაც მოხდა პროქსიმა კენტავრის შორეულ წარსულში, ჯგუფის აზრით, უფრო იზრდება სიცოცხლის პოვნის პოტენციალი პროქსიმა b-ზე. 

ეს კი იმიტომ, რომ როგორც მტკიცებულებები მიუთითებს, თავის ამჟამინდელ გარემოში, პროქსიმა b შეიძლება სულაც არაა სიცოცხლისათვის ხელსაყრელი; მაგრამ მკვლევართა აზრით, თუკი პროქსიმა კენტავრის გაერთიანება ალფა კენტავრი A-სა და ალფა კენტავრი B-სთან უფრო ბოლოდროინდელი ფენომენია, მასზე სიცოცხლის არსებობის შანსი კიდევ უფრო იზრდება. 

„აღმოჩენებისა და განვითარებისთვის სიცოცხლეს დრო სჭირდება“, — უთხრა New Scientist-ს ერთ-ერთმა მკვლევარმა, ფაბიო ფენგმა.  

„ეს სცენარი კი მას უფრო მეტ დროს აძლევს“. 

კვლევა ჟურნალ Monthly Notices of the Royal Astronomical Society-ში გამოქვეყნდა. 

მომზადებულია New Scientist-ისა და ScienceAlert-ის მიხედვით