რა გახდა მარსმავალ „სკიაპარელის“ მარცხის კონკრეტული მიზეზი?

რა შეემთხვა გასულ თვეში, ევროპის კოსმოსური სააგენტოს მარსმავალ „სკიაპარელის“? — მონაცემების შესწავლის შემდეგ, სააგენტო განცხადებას ავრცელებს. 

როგორც ირკვევა, 19 ოქტომბერს, „სკიაპარელი“ წარმატებით შევიდა მარსის ატმოსფეროში, გახსნა პარაშუტი, მოიცილა სიცხისგან დამცავი ფარი, რის შემდეგაც, წითელი პლანეტის ზედაპირზე უსაფრთხოდ დაჯდომის მიზნით, ძრავებიც აამოქმედა.

ყველაფერი თითქოს გეგმის მიხედვით მიდიოდა. მავალმა პარაშუტი მარსის ზედაპირიდან 12 კმ სიმაღლეზე გახსნა, როდესაც ის 1730 კმ/სთ სიჩქარით მოძრაობდა, სიცხისგან დამცავი ფარი კი 7,8 კმ სიმაღლეზე მოიშორა.

მაგრამ ამის შემდეგ, ყველაფერი საბედისწეროდ წარიმართა. ინსტრუმენტმა, რომელიც მავალის მოძრაობას ზომავდა, როტაცია 1 წამით უფრო ხანგრძლივად აღნუსხა, ვიდრე მოსალოდნელი იყო.

ეს გაუთვალისწინებელი ფაქტი კი საკამრისი აღოჩნდა, რათა მწყობრიდან გამოსულიყო სანავიგაციო სისტემა. მიღებული მცდარი ინფორმაციის საფუძველზე, მავალმა ჩათვალა, რომ ზედაპირთან უკვე ახლოს იმყოფებოდა, როდესაც სინამდვილეში, მიწის ზედაპირიდან ის 3,7 კმ-ით იყო დაშორებული. 

ამის შედეგი კი ის აღმოჩნდა, რომ მავალმა დაუყოვნებლივ მოიშორა პარაშუტი და უკანა ფარი, ჩართო ძრავები და დასაჯდომი ინსტრუმენტები, თითქოს უკვე ხმელეთზე ყოფილიყო დამჯდარი. შედეგად, ის თავისუფალი ვარდნის რეჟიმში გადავიდა და საბოლოოდ, წითელი პლანეტის ზედაპირს 300 კმ/სთ სიჩქარით დაასკდა, რასაც მისი წამიერი განადგურება მოჰყვა.

„ეს ჩვენი ტექნიკური გამოძიების ძალიან ადრეული დასკვნაა. სრულ სურათს 2017 წლის დასაწყისში, გარე, დამოუკიდებელი საბჭო დადებს“, — ამბობს ევროპის კოსმოსური სააგენტოს კოსმოსური ფრენებისა და რობოტული კვლევების დირექტორი დევიდ პარკერი. 

მიუხედავად მარცხისა,  ევროპის კოსმოსური სააგენტო მიღებული გამოცდილებით საკმაოდ პოზიტიურადაა განწყობილი, რადგან მიაჩნია, რომ ეს მას სასიცოცხლო მონაცემებს მისცემს სამომავლოდ, 2021 წელს ExoMars-ის შემდეგი მავალის დასმისთვის. 

სასიხარულო კი ისაა, რომ Trace Gas Orbiter-ი, რომელმაც „სკიაპარელი“ მარსისკენ წაიღო, წარმატებით გავიდა წითელი პლანეტის ორბიტაზე და პირველი სამეცნიერო დაკვირვებებიც განახორციელა; მისი სრული სამეცნიერო ოპერირების დაწყება 2018 წლის მარტიდანაა დაგეგმილი.

„სკიაპარელი“ მარსზე გაგზავნილი პირველი ხომალდი არ არის, რომელიც არასწორ გაზომვებს ემსხვერპლა. 1999 წელს, მეტრული და იმპერიული საზომი ერთეულების ერთმანეთში არევის შედეგად, მარსის ატმოსფეროშივე დაიშალა NASA-ს მიერ გაგზავნილი Mars Climate Orbiter-ი.

მომზადებულია exploration.esa.int-ის მიხედვით