მარსს შესაძლოა სატურნის მსგავსი რგოლები გაუჩნდეს

მზის სისტემაში რგოლებიანი პლანეტა სულ ოთხია: იუპიტერი, სატურნი, ურანი და ნეპტუნი. თუმცა, მომავალში შესაძლოა კიდევ ერთი ასეთი პლანეტა ვიხილოთ. 

მოსალოდნელია, რომ მათ რიცხვს ერთ მშვენიერ დღეს მარსიც შეემტება, როდესაც მისი ბუნებრივი თანამგზავრი, ფობოსი თანდათანობით დაიშლება და მტვრისა და კენჭების ჰალოდ გადაიქცევა. როგორც ახალი კვლევა აჩვენებს, მარსის ორივე მთვარემ უკვე წარმოქმნა მტვრის კუდი, რომელიც მომავალში წითელი პლანეტის რგოლებად იქცევა.

ინდოეთის ფიზიკის კვლევითი ლაბორატორიის ჯგუფმა მოახდინა მტვრის იმ მოცულობის მოდელირება, რომელსაც მარსის ორ მთვარეს მეტეორიტები გააცლიან. 

ჯერ კიდევ საიდუმლოებით რჩება მოცული მარსის ორი ხორკლიანი, კარტოფილის ფორმის მთვარის — ფობოსისა და დეიმოსის წარმომავლობა, თუმცა მათი სიმჭიდროვისა და არეკვლის უნარიდან გამომდინარე, მეცნიერებს მიაჩნიათ, რომ ისინი ჩაჭერილი ასტროიდებია. 

მიუხედავად მათი წარმომავლობისა, მარსთან უფრო ახლოს მდებარე ფობოსი წარმოადგენს რამდენიმე ათასი მილიონი წლის ქვას, რომელსაც მარსის გრავიტაციული ძალა თანდათან დაშლის და კენჭების გროვად აქცევს. 

ამჟამად, ფობოსის ორბიტა ყოველ საუკუნეში 2 მეტრით მცირდება, რაც თანამგზავრს საბოლოო დასასრულამდე მიიყვანს.

თუკი ფობოსი საკმარისად მყარი დარჩება, 22 კმ სიგანის სხეული მარსის მტვრიან ზედაპირს შეასკდება, ნაცვლად გედის მომხიბვლელი, აპოკალიფსური სიმღერისა. თუ მან საკმარისი ზომა ვერ შეინარჩუნა, ფობოსის კლდოვანი ნამსხვრევები და მტვერი პლანეტის გარშემო გრძელ ორბიტაზე გადაიჭიმება და საბოლოოდ წარმოქმნის რგოლს. 

მიუხედავად იმისა, რომ მარსს ამჟამად ეს ლამაზი მახასიათებელი ჯერ არ გააჩნია, წითელი პლანეტის ორბიტაზე უკვე მოძრაობს მტვრის გარკვეული წილი.

2015 წელს, მარსის ატმოსფეროსა და აქროლადობის ევოლუციის შემსწავლელმა თანამგზავრმა (MAVEN) წითელი პლანეტის ზედაპირიდან 150-300 კმ სიმაღლეზე დააფიქსირა გაფანტული ღრუბლის ნაწილაკები; მას შემდეგ მკვლევართა ჯგუფი ცდილობდა გაერკვია რამდენად იყო ის მთვარეებისეული წარმოშობის.

მათ ერთმანეთს შეადარეს MAVEN-დან მიღებული მონაცემები და მოდელები, რომლებიც აფასებდა მარსსა და მის ორ მთვარეზე მეტეორიტთა დაცემის სიხშირეს.

იმ არგუმენტით, რომ უფრო მსუბუქ ნაწილაკებს მზის ქარები შორს სტყორცნის, მკვლევრები ვარაუდობენ, რომ მარსის ორბიტაზე, ამ ნაწილაკების საკმაოდ მოზრდილი დიდმა ოდენობამ უნდა მოიყაროს თავი, ფობოსისა და დეიმოსის კუდების სახით.

შეგედად, ისინი ასკვნიან, რომ მარსის ზედაპირს ზემოთ თავმოყრილი ნაწილაკების 0,6% მისი მთვარეებიდან მომდინარეობს.

ნავარაუდევია, რომ დროთა განმავლობაში, უფრო დიდი ნაწილაკები ორბიტიდან განიდევნება. თუკი მეტეორიტთა დაცემით გამოწვეული ეროზიის შედეგად ფობოსი წონას დაკარგავს, იგი კვალდაკვალ თხელ რგოლს დატოვებს, შემდეგ კი თანდათანობით მთლიანად დაქუცმაცდება.

თუმცა, MAVEN-ის ჯგუფი ამ ყველაფერში ბოლომდე დარწმუნებული არ არის.

New Scientist-ის ცნობით, MAVEN-ის მკვლევარი ლაილა ანდერსონი აცხადებს, რომ ორბიტაზე, ასევე ფობოსისა და დეიმოსის სიახლოვეს მტვრის ოდენობის ზრდა არ შეინიშნება.

„ჯერ კიდევ არ შეგვინიშნავს იმის კარგი სიმპტომი, რომ მთვარეების სიახლოვეს მნიშვნელოვანი ოდენობის ნივთიერებები იყრიდეს თავს; ვფიქრობ, ეს საკმაოდ ხანგრძლივი პროცესი იქნება, თუმცა, არასოდეს თქვა არასოდეს“.

მომზადებულია New Scientist-ისა და ScienceAlert-ის მიხედვით